Spacerowicze odwiedzający tyski Park Północny często zwracają uwagę na rozległą warstwę roślin pokrywającą taflę tamtejszych stawów. Dla wielu osób pozostaje ona zagadką. Tymczasem jest to kotewka orzech wodny – jeden z najrzadszych rodzimych gatunków roślin wodnych.
Kotewka orzech wodny, nazywana również kasztanem wodnym, występuje przede wszystkim w płytkich, ciepłych i dobrze nasłonecznionych zbiornikach. Jej charakterystyczne rozety liści unoszą się na powierzchni i mogą przypominać miniaturowe lilie wodne. W Parku Północnym pokrywają znaczną część stawów, tworząc niezwykły zielony krajobraz.
Roślina ta jest prawdziwym reliktem przyrody. Towarzyszy europejskim krajobrazom od tysięcy lat. Zanim upowszechniły się ziemniaki, jej bogate w skrobię nasiona były wykorzystywane jako źródło pożywienia. Spożywano je po ugotowaniu lub uprażeniu. Owoce kotewki mają cztery ostre kolce, dzięki którym trudno pomylić je z owocami innych gatunków.
Dawniej kotewka była w Polsce znacznie bardziej rozpowszechniona. Do zaniku jej stanowisk przyczyniły się przede wszystkim osuszanie stawów, regulowanie cieków wodnych oraz pogarszająca się jakość środowiska. W wielu miejscach kraju roślina całkowicie zniknęła, dlatego każde zachowane stanowisko ma dużą wartość przyrodniczą. Obecnie kotewka orzech wodny objęta jest ochroną gatunkową.
Pod powierzchnią wody znajduje się system łodyg i korzeni, który łączy rośliny z dnem zbiornika. Gęste skupiska kotewki pełnią ważną funkcję ekologiczną – zapewniają schronienie młodym rybom, płazom oraz licznym bezkręgowcom, tworząc niewielki podwodny ekosystem.
Obecność kotewki orzecha wodnego w Parku Północnym potwierdza wysoką wartość przyrodniczą tego miejsca. Choć park znajduje się w granicach miasta, można w nim spotkać gatunki, które w wielu regionach Polski należą do prawdziwych rzadkości.
Materiał dofinansowano ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Za treści zawarte w materiale dofinansowanym ze środków WFOŚiGW w Katowicach odpowiedzialność ponosi Redakcja.