Rok wolontariatu – każdy gest ma znaczenie

0
118

Miniony rok był dla Tyskiego Centrum Wolontariatu intensywny. Wiele działań miało charakter edukacyjny. Jak podkreśla koordynator TCW Kamil Nosal, wolontariat w Tychach ma się dobrze, choć często pozostaje „niewidoczny”, bo osoby pomagające nie zawsze chcą się tym afiszować.

– Ostatni rok był dla nas bardzo intensywny i różnorodny. Dużo działo się w obszarze edukacji i promocji wolontariatu. Wspólnie z wolontariuszami odwiedzaliśmy szkoły, gdzie prowadziłem prelekcje, rozmawiałem z młodzieżą o tym, czym jest pomaganie i dlaczego warto się angażować. Zależało mi na tym, żeby pokazać, że wolontariat to często bardzo proste działania, które realnie zmieniają czyjąś codzienność – słyszymy w rozmowie z Kamilem Nosalem.

Międzynarodowy Rok Wolontariatu

Jak przypomina koordynator TCW, Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych ogłosiło rok 2026 Międzynarodowym Rokiem Wolontariatu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju . W Polsce obchodom towarzyszy hasło „Każdy gest ma znaczenie”.

– To hasło jest mi bardzo bliskie. Nawet najmniejsze działanie ma ogromne znaczenie, jeśli chodzi o budowanie klimatu prospołecznego. Czasem to jest godzina w tygodniu poświęcona komuś, czasem pomoc w zrobieniu zakupów, czasem wsparcie przy wydarzeniu sportowym czy kulturalnym. Z perspektywy osoby pomagającej może to wydawać się drobiazgiem, ale dla kogoś innego to bywa realna zmiana jakości dnia, a czasem nawet życia – podkreśla.

Koordynator zwraca uwagę, że idea zrównoważonego rozwoju nie dotyczy wyłącznie ekologii czy gospodarki. To również budowanie trwałych, odpornych wspólnot lokalnych, w których ludzie reagują na potrzeby innych i czują współodpowiedzialność za swoje otoczenie. Wolontariat jest jednym z narzędzi, które ten proces wzmacniają.

– Zrównoważony rozwój to nie tylko wielkie strategie i dokumenty. To także codzienne postawy: czy zauważamy sąsiada, który potrzebuje wsparcia, czy reagujemy, gdy widzimy problem w przestrzeni publicznej, czy chcemy poświęcić swój czas na rzecz innych. Jeśli w mieście buduje się kultura pomagania, to rośnie zaufanie społeczne, a to jest fundament zdrowej wspólnoty – mówi.

Ogłoszenie 2026 rokiem wolontariatu ma być również impulsem do jeszcze szerszego włączania mieszkańców w działania społeczne. TCW chce, by był to czas przede wszystkim nowych inicjatyw, większej widoczności wolontariuszy i docenienia ich pracy.

– Wolontariat to nie jest coś dla wybranych. To przestrzeń dla każdego, niezależnie od wieku, doświadczenia czy ilości wolnego czasu. Czasem wystarczy jeden gest, żeby uruchomić coś większego. I właśnie dlatego każdy gest ma znaczenie.

Pomoc dla pomagających

Pomaganie oznacza kontakt z trudnymi emocjami – własnymi i osób, którym udziela się wsparcia. Stąd pomysł, by przygotować wolontariuszy do takich sytuacji. TCW organizowało szkolenia prowadzone przez Daniela Syrka, podczas których uczestnicy uczyli się, jak radzić sobie z napięciem i emocjami, jakie pojawiają się w pracy społecznej.

– Pomaganie bardzo często kojarzy się z czymś pozytywnym, budującym i dającym satysfakcję i oczywiście tak jest. Ale trzeba też uczciwie powiedzieć, że to oznacza stały kontakt z trudnymi emocjami. Wolontariusze spotykają się z chorobą czy samotnością. Czasem to są emocje osób, którym pomagają, a czasem ich własne. Dlatego uznałem, że naszym obowiązkiem jest zadbać nie tylko o to, by wolontariusze byli chętni i zaangażowani, ale też by byli przygotowani psychicznie do tego, z czym mogą się spotkać. Stąd pomysł na szkolenia prowadzone przez Daniela Syrka. Zależało nam, żeby nie były to suche wykłady, tylko praktyczne warsztaty o granicach, o tym, jak reagować w sytuacjach napięcia i jak nie brać wszystkiego na siebie. Wolontariusze uczyli się, jak rozpoznawać sygnały przeciążenia, jak dbać o własny dobrostan i jak stawiać granice, żeby pomaganie nie prowadziło do wypalenia. Dla mnie to jest element dojrzałego, świadomego wolontariatu – tłumaczy Kamil Nosal.

Tyszanie lubią po ciuchu

W opinii Kamila Nosala poziom zaangażowania mieszkańców jest naprawdę wysoki. Co ważne, wolontariat w mieście nie ogranicza się wyłącznie do działań koordynowanych przez TCW. Jeśli ktoś nie trafia do centrum, bardzo często znajduje swoją przestrzeń w fundacjach, stowarzyszeniach, parafiach czy nieformalnych grupach sąsiedzkich. Ta różnorodność jest, jak podkreśla koordynator, ogromną siłą lokalnej społeczności.

– Szczególną rolę odgrywają Szkolne Koła Wolontariatu. To właśnie w szkołach młodzi ludzie uczą się pierwszych doświadczeń związanych z pomaganiem: organizują zbiórki, przygotowują akcje charytatywne, wspierają lokalne inicjatywy. Opiekunowie SKW robią naprawdę świetną pracę. To często cicha, systematyczna działalność, która procentuje w przyszłości. Młodzież uczy się odpowiedzialności, współpracy i wrażliwości społecznej. W Tychach funkcjonują również wolontariaty przy schronisku dla zwierząt czy hospicjum. To przestrzenie wymagające szczególnej empatii i dojrzałości. Czasem wolontariat jest niewidoczny, bo ludzie po prostu robią swoje. Pomagają bez rozgłosu, nie potrzebują zdjęć ani podziękowań. I to jest w tym wszystkim bardzo budujące – zauważa koordynator.

Właśnie ta „cicha” pomoc buduje tkankę społeczną miasta. Nie zawsze spektakularna, nie zawsze widoczna, ale konsekwentna i realna. To dzięki niej w sytuacjach kryzysowych szybko pojawia się odzew, a gdy ktoś zgłasza potrzebę wsparcia – niemal natychmiast znajdują się osoby gotowe działać. Zdaniem naszego rozmówcy to dowód na to, że Tychy posiadają ogromny kapitał społeczny.

– My jako TCW jesteśmy jednym z elementów tego systemu, ale nie jedynym. Najważniejsze jest to, że mieszkańcy chcą pomagać. A to jest fundament, na którym można budować kolejne inicjatywy – podsumowuje.

TCW jako „tablica ogłoszeń”

Jednym z kluczowych elementów działalności Tyskiego Centrum Wolontariatu jest rola pośrednika – swoistej tablicy ogłoszeń, która łączy tych, którzy potrzebują pomocy, z tymi, którzy chcą ją zaoferować. Z kanałów TCW mogą korzystać nie tylko fundacje, stowarzyszenia i instytucje, ale również osoby prywatne znajdujące się w trudnej sytuacji. Ogłoszenia publikowane są na stronie internetowej oraz w mediach społecznościowych TCW.

– Zasada jest prosta: im szerzej dotrzemy z informacją, tym większa szansa, że ktoś odpowie. Czasem wystarczy jeden udostępniony post, żeby pomoc znalazła się w ciągu kilku godzin. Tak było między innymi w przypadku prośby o wsparcie dla pana Janka, który po problemach zdrowotnych nie był w stanie samodzielnie wyprowadzać swoich psów. Informacja pojawiła się w sieci i bardzo szybko spotkała się z reakcją mieszkańców. Pan Janek jest już zaopiekowany. Wśród aktualnych potrzeb pojawia się wsparcie dla placówki „Kwadrat”. Tym razem nie chodzi o jednorazową akcję czy krótkoterminową pomoc, ale o obecność i relację. Poszukiwana jest osoba pełnoletnia, która mogłaby wspierać podopiecznych – zarówno w nauce matematyki na poziomie podstawowym, jak i po prostu w codziennym byciu razem. Czasem najważniejsze jest to, żeby przyjść, pobyć z nimi, porozmawiać, poczytać, zorganizować czas – podkreśla koordynator.

Model działania TCW opiera się na prostym mechanizmie: centrum nie zawsze bezpośrednio realizuje pomoc, ale uruchamia społeczny łańcuch wsparcia. Łączy potrzeby z możliwościami, wzmacnia zasięg informacji i tworzy przestrzeń, w której każdy może odpowiedzieć na konkretne zapotrzebowanie. W praktyce oznacza to, że wolontariat w Tychach nie jest abstrakcyjną ideą, lecz sprawnie funkcjonującą siecią kontaktów i reakcji – często bardzo szybkich i skutecznych.