Kiedy w styczniu witaliśmy rok 2025, niewielu spodziewało się, jak bogaty i różnorodny harmonogram przygotowały miejskie instytucje kulturalne. Przez dwanaście miesięcy działo się wiele – od festiwali, spektakli, koncertów po wyjątkowe jubileusze, wciągające tyszan i gości w wir wspólnych przeżyć. To był rok, w którym scena teatralna zderzyła się z górską legendą, słuchaliśmy muzycznych gwiazd pod Żyrafą, a lokalni twórcy potwierdzili, że ich potencjał jest równie imponujący jak przestrzeń, w której tworzą.
Oferta skomponowana została tak, by zadowolić wszystkich fanów szeroko pojętej kultury. Każdy tydzień przynosił kolejne wydarzenia, a dziś przyjrzymy się wybranym, które najbardziej zapadły w pamięć.
Teatr, który wzrusza
Styczeń zapoczątkował rok emocjonalnym akcentem – na scenie Teatru Małego odbyła się prapremiera spektaklu „Hibernacja”, inspirowanego historią nietuzinkowego himalaisty Tomasza Mackiewicza. Monodram, zrealizowany w ramach Tyskiego Festiwalu Monodramu MoTyF, poruszył publiczność mocą artystycznej ekspresji i skłonił do refleksji nad samotnością, pasją i granicami ludzkiej wytrzymałości. Wraz z innymi przedstawieniami prezentowanymi w nurcie mistrzowskim, MoTyF potwierdził swoją pozycję jako jedno z najciekawszych artystycznych wydarzeń teatralnych w regionie.
Równie ciekawym wydarzeniem był Tyski Festiwal Performance, który zaprosił do refleksji nad rytuałem, ciałem i przestrzenią teatralną, prezentując wielogodzinne akcje artystyczne i performance’y w ogrodach i salach Miejskiego Centrum Kultury.
Po raz jedenasty Tychy stały się przestrzenią dla sztuki niezależnej. Z początkiem września odbył się bowiem Festiwal „Andromedon”, który od lat przyciąga twórców i widzów otwartych na uliczne formy teatralne – od spektakli lalkowych i pantomimy, po performance, koncerty i instalacje artystyczne.
Nie zabrakło także LOGOS FEST. Tegoroczna, dwunasta edycja, stała się hołdem dla twórczości Ewy Demarczyk. Jednym z ciekawszych wydarzeń festiwalu był koncert „Czy pamiętasz?”, czyli muzyczno-poetycki hołd dla Ewy Demarczyk i Marka Grechuty w wykonaniu artystów Piwnicy pod Baranami.
Tegoroczna, 51. edycja Tyskich Spotkań Teatralnych przekształciła Teatr Mały, Pasaż Kultury Andromeda i Mediatekę w przestrzeń święta teatru współczesnego, prezentując zjawiskowe spektakle z udziałem znanych aktorów i twórców. Wszystko w klimacie kobiecości, bo właśnie taki był temat przewodni tegorocznych Spotkań.
W budynku Teatru Małego będzie można także pożegnać stary, a przywitać nowy rok i to w towarzystwie Zbigniewa Zamachowskiego – 31 grudnia odbywa się bowiem recital „Nie tylko o miłości” połączony z sylwestrowym bankietem.
Warto przy tym wspomnieć, że Teatr Mały obchodził w tym roku jubileusz 60-lecia.
Powrót pod Żyrafę
Czerwiec zapisał się w pamięci tyszan jako czas triumfalnego powrotu Święta Miasta Tychy po kilkuletniej przerwie. Dwudniowa impreza w Parku Miejskim Solidarności przyciągnęła tłumy i zróżnicowaną publiczność – od rodzin z dziećmi, przez młodzież, po wielbicieli dobrych brzmień. Na scenie wystąpili artyści reprezentujący różne gatunki muzyczne, co sprawiło, że każdy mógł znaleźć dla siebie coś wyjątkowego. Przed tyszanami wystąpiła m.in. Łydka Grubasa, Paktofonika Live Band, Cleo, Majka Jeżowska, Happysad czy Sławomir.
Z początkiem września Dzika Plaża nad Jeziorem Paprocańskim zamieniła się w centrum bluesa i rocka. Właśnie w tak malowniczej scenerii odbyła się kolejna edycja imprezy Rock na Plaży. Gwiazdą wieczoru była formacja Nocny Kochanek i zespół Dżem.
Triumf AUKSO
Orkiestra AUKSO nie zwalniała tempa – do swojej imponującej kolekcji Fryderyków dodała w 2025 roku kolejne statuetki, m.in. za płyty „CONNECTIONS” oraz „Album rodzinny”, zdobywając uznanie w kategoriach muzyki koncertującej i współczesnej. To potwierdzenie światowej klasy osiągnięć artystycznych tyskiej instytucji muzycznej.
Festiwal Auksodrone, pięknie rozbrzmiewający w Mediatece, oraz koncerty sezonowe – od Muzycznych Wieczorów nad Jeziorem po świąteczne brzmienia na jarmarku – podkreśliły różnorodność dźwięków, jakie roztaczały się nad miastem przez cały rok. W tym roku tyszanie nad Jeziorem Paprocańskim usłyszeli m.in. Ireneusza Krosnego, Janusza Radka czy zespół Viadomo.
Pamięć miasta
Maj był miesiącem wyjątkowym dla Muzeum Miejskiego w Tychach, które świętowało 20. rocznicę istnienia wypełnioną jubileuszową wystawą „Tyski kalejdoskop” prezentującą bogactwo miejskich zbiorów. Wydarzeniem towarzyszącym była Tyska Noc Muzeów, jak co roku przyciągająca tłumy zainteresowanych.
We wrześniu przypomnieć sobie można było nie tak odległą historię legendarnego fiata 126p. W murach tyskiego Muzeum zaprezentowano wystawę „Pracuj z nami, ucz się u nas, baw się z nami!”, która stanowi próbę opowieści o ludzkim wymiarze tyskiej FSM – będącej jedną z największych inwestycji lat 70., powstałej na polach Urbanowic i Bierunia. Tematyka wystawy obejmowała zagadnienia o charakterze społecznym, ekonomicznym i technologicznym. Natomiast głównymi bohaterami byli ludzie – osoby, które w tyskiej fabryce spędziły całe swoje życie zawodowe.
Warto odnotować, że po jedenastu latach z muzeum pożegnała się dyrektorka Aleksandra Matuszczyk, a jej stanowisko objęła Anna Syska.
Wyróżnienia, nagrody i lokalni twórcy
Rok 2025 to nie tylko wydarzenia sceniczne, ale też celebracja lokalnej twórczości i zaangażowania w kulturę. Laureaci Nagród Prezydenta Miasta w Dziedzinie Kultury, wyłonieni w czasie Tyskiej Gali Kultury, to w tym roku Michał „Misza” Czorny i Hania Derej. Tytuł Tyskiego Ambasadora Kultury przypadł maestro Henrykowi Janowi Botorowi. Po raz pierwszy przyznano również tytuł Mecenasa Kultury, który powędrował do firmy Invenio za wspieranie artystycznych inicjatyw w mieście
W marcu natomiast miesięcznik „Ramy Kultury” został nagrodzony Grand Prix w prestiżowym konkursie „Kryształy PR”. Wydawnictwo zdobyło tytuł „Najlepszej gazety miejskiej”.
Do grona profesjonalnych artystów plastyków dołączyli Aneta Mlaś i Bartosz Hadryś, co otworzyło im nowe możliwości twórcze i potwierdziło siłę lokalnej sceny plastycznej.
Tyski Bank Kultury przyniósł sukcesy nie tylko lokalne, ale i międzynarodowe – film „Poczekajmy jeszcze chwilę” młodej reżyserki Wiktorii Kwoki zdobył nagrodę na międzynarodowym festiwalu Cindependent w Cincinnati i został zauważony w konkursach kwalifikujących do Oscara.
Projekt muzyczny „Herbert 3.0 Kameralnie” w wykonaniu Sonos Kwartetu z udziałem Czesława Mozila rozpoczął ogólnopolską trasę koncertową, pokazując, że to, co powstaje w Tychach, może inspirować cały kraj.
Równie ważnym elementem miejskiej kultury była 25. edycja Tychy Press Photo – jubileuszowa wystawa i konkurs, które przez ćwierć wieku dokumentowały spojrzenie na świat przez obiektyw fotografów z całej Polski.
Miasto tętniące życiem
Rok 2025 w Tychach to nie tylko kalendarium wydarzeń, lecz przede wszystkim historia miasta tętniącego kulturą – otwartego, różnorodnego i ambitnego artystycznie. Od scenicznej ekspresji, przez muzyczne triumfy, po przestrzeń dialogu międzypokoleniowego – kultura w Tychach pokazała, że jest nie tylko lustrem społecznych emocji, ale też impulsem do wspólnego działania i doświadczenia piękna.
– Ten rok był dla Miejskiego Centrum Kultury wyjątkowy nie tylko ze względu na 25-lecie istnienia , ale przede wszystkim z powodu skali i różnorodności działań, które udało nam się zrealizować, korzystając z potencjału miasta otwartego na inicjatywy kulturalne. W 2025 roku zorganizowaliśmy blisko 400 wydarzeń, a udział w nich wzięło około 160 tysięcy osób. Wracaliśmy do dużych plenerów, jak Święto Miasta czy Rock na Plaży, rozwinęliśmy Tyską Senioriadę, a nasze wakacyjne i festiwalowe cykle cieszyły się rekordową popularnością. Ważną częścią naszej pracy była też promocja lokalnych twórców – zarówno poprzez program Tyski Bank Kultury, jak i wystawy w Oknie na Kulturę czy cykl „Dla Tych zagrają”. Zrealizowaliśmy aż 34 projekty z Budżetu Obywatelskiego, wspieraliśmy stowarzyszenia, placówki oświatowe i rady osiedla, a jednocześnie w Klubach MCK prowadziliśmy bogatą ofertę edukacyjną dla mieszkańców w każdym wieku. To był intensywny rok i ogromnie cieszy nas, że tylu tyszan korzysta z naszej oferty. A my już wraz z innymi jednostkami miejskimi przygotowujemy się do 2026 – roku, w którym świętować będziemy 75-lecie Tychów – podsumowuje Małgorzata Król, dyrektorka Miejskiego Centrum Kultury w Tychach.
Warto być na bieżąco i śledzić aktualności ze świata kultury w naszym tygodniku, na stronie kultura.tychy.pl oraz w miesięczniku „Ramy Kultury”.