Wraz z kolejnymi falami upałów, które regularnie pojawiają się w Polsce w okresie letnim, rośnie ryzyko zagrożeń zdrowotnych. Ekstremalne temperatury mogą mieć poważne konsekwencje, zwłaszcza dla dzieci, seniorów oraz osób z chorobami przewlekłymi. Jak wynika z danych Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, w ostatnich latach średnia liczba dni upalnych w Polsce znacząco wzrosła.
Odpowiednie przygotowanie i stosowanie podstawowych zasad bezpieczeństwa może skutecznie zmniejszyć ryzyko przegrzania organizmu, udaru cieplnego czy odwodnienia.
Upalne ABC
Podstawową zasadą ochrony przed upałem jest unikanie bezpośredniego nasłonecznienia między godziną 11.00 a 17.00. To w tym czasie promieniowanie UV jest najsilniejsze, a temperatura osiąga najwyższe wartości. Jeśli to możliwe, wszelkie aktywności fizyczne lub prace na zewnątrz należy zaplanować na godziny poranne lub późne popołudnie.
W czasie upałów organizm szybko traci wodę i elektrolity. Należy pić regularnie – najlepiej wodę mineralną lub napoje izotoniczne, nawet jeśli nie odczuwamy pragnienia. Zalecane spożycie płynów w czasie upału to minimum 2,5 litra dziennie, a w przypadku dużej aktywności fizycznej – znacznie więcej. Należy unikać napojów zawierających kofeinę oraz alkoholu, które sprzyjają odwodnieniu.
Ubiór w czasie upału powinien być lekki, przewiewny i jasny – najlepiej wykonany z naturalnych tkanin, takich jak bawełna czy len. Ważnym elementem ochrony jest również nakrycie głowy – kapelusz, czapka z daszkiem lub chusta – które zapobiega bezpośredniemu nagrzewaniu głowy. Należy także pamiętać o używaniu kremów z filtrem SPF 30 lub wyższym, aplikowanych co kilka godzin, zwłaszcza podczas przebywania na słońcu.
Lato w czterech ścianach
W czasie upałów warto zadbać o odpowiednią temperaturę w mieszkaniu. Rano i wieczorem należy wietrzyć pomieszczenia, gdy temperatura na zewnątrz jest niższa, a w ciągu dnia – zasłaniać okna roletami lub zasłonami, by ograniczyć nagrzewanie. Korzystanie z wentylatorów i klimatyzacji powinno być umiarkowane – zbyt duża różnica temperatur może prowadzić do przeziębień i problemów zdrowotnych.
Szczególnej troski wymagają dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży i osoby przewlekle chore. Dzieci poniżej 4. roku życia i osoby powyżej 65. roku życia są szczególnie narażone na odwodnienie i przegrzanie, dlatego powinny przebywać w chłodnych miejscach i być pod stałą opieką. Warto również zadbać o sąsiadów lub bliskich, którzy mogą mieć ograniczoną możliwość samodzielnej ochrony przed upałem.
Śmiertelna pułapka
Temperatura w zaparkowanym aucie w słoneczny dzień może wzrosnąć do ponad 60°C już w ciągu kilkunastu minut. Pozostawienie w pojeździe dziecka, osoby starszej czy zwierzęcia nawet na chwilę może zakończyć się tragedią. W sytuacjach podejrzenia zagrożenia życia, należy natychmiast wezwać pomoc i podjąć interwencję.
Zwierzęta domowe również odczuwają skutki upału. Należy zapewnić im stały dostęp do świeżej wody i zacienionego miejsca. Spacerów z psami nie powinno się planować w najgorętszych porach dnia, a gorący asfalt może poparzyć ich łapy – warto więc unikać długich przechadzek w pełnym słońcu.
Kiedy reagować?
Do najczęstszych objawów przegrzania należą: silne zmęczenie, zawroty głowy, przyspieszony oddech i tętno, nudności, a także zaczerwienienie skóry i podwyższona temperatura ciała. W przypadku pojawienia się takich symptomów należy jak najszybciej przenieść się w chłodne miejsce, ułożyć w pozycji półleżącej, nawodnić organizm i w razie potrzeby skontaktować się z lekarzem.
Jak podaje Ministerstwo Zdrowia, w czasie fali upałów w Polsce każdego roku notuje się wzrost liczby hospitalizacji, a także zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych. Dlatego każda forma ochrony – nawet ta najprostsza – może mieć realne znaczenie dla zdrowia i życia.
Pełne informacje na temat zaleceń w czasie upałów można znaleźć m.in. na stronach internetowych Głównego Inspektoratu Sanitarnego (GIS), Ministerstwa Zdrowia oraz Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej.