Od 1 czerwca 2025 roku zaczną obowiązywać nowe regulacje dotyczące rynku pracy oraz zasad zatrudniania cudzoziemców. W życie wchodzą dwie ustawy: o rynku pracy i służbach zatrudnienia oraz o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom. Nowe przepisy mają uprościć formalności, zwiększyć dostęp do świadczeń i lepiej wspierać osoby poszukujące zatrudnienia.
Jedną z najważniejszych zmian jest możliwość rejestracji w urzędzie pracy właściwym dla miejsca zamieszkania, a nie – jak dotychczas – zameldowania. Osoby zarejestrowane jako bezrobotne będą mogły utrzymać ten status przez trzy lata, co ma ułatwić ich długofalową aktywizację zawodową.
Zmienią się również zasady przyznawania zasiłków. Wszyscy uprawnieni bezrobotni, niezależnie od długości stażu pracy, otrzymają zasiłek w pełnej wysokości podstawowej kwoty. Osoby ze stażem powyżej 20 lat nadal będą mogły liczyć na 120% tej kwoty.
Szerszy dostęp do wsparcia i szkoleń
Od 2026 roku rozszerzony zostanie katalog osób mogących korzystać z Krajowego Funduszu Szkoleniowego – obejmie on także samozatrudnionych oraz osoby pracujące na umowach cywilnoprawnych.
Pomocą objęte zostaną również osoby dotąd nieaktywne zawodowo, takie jak rolnicy czy osoby niezarejestrowane w urzędach pracy. Na szczególne wsparcie mogą liczyć młodzi do 30. roku życia, długotrwale bezrobotni, osoby z niepełnosprawnościami oraz członkowie rodzin wielodzietnych. Nowe formy wsparcia przewidziano też dla osób w wieku emerytalnym.
Staże i szkolenia – krócej, ale z większym wsparciem
Zmieni się organizacja staży. Ich maksymalna długość zostanie skrócona z 12 do 6 miesięcy, z wyjątkiem staży zakończonych uzyskaniem kwalifikacji zawodowych – te nadal będą mogły trwać rok. Wzrośnie stypendium stażowe – z 120% do 160% kwoty zasiłku. Koszty badań lekarskich pokrywać będą organizatorzy staży.
Od 2026 roku instytucje szkoleniowe będą musiały znajdować się w Bazie Usług Rozwojowych, aby prowadzić szkolenia finansowane ze środków publicznych. Z końcem 2025 roku przestanie funkcjonować dotychczasowy Rejestr Instytucji Szkoleniowych.
Zmiany dla pracodawców
Pracodawcy wykonujący zadania publiczne lub zarządzający majątkiem publicznym będą mieli obowiązek publikowania ofert pracy w systemie „ePraca”, co ma zwiększyć dostępność ogłoszeń.
Nowe przepisy nakładają też dodatkowe obowiązki na pracodawców zatrudniających cudzoziemców. Będą oni musieli przekazywać urzędom kopie zawartych umów jeszcze przed rozpoczęciem pracy, a także informować o jej podjęciu, niepodjęciu lub zakończeniu. Niezgłoszenie takiej informacji skutkować będzie unieważnieniem oświadczenia.
Pracodawcy ubiegający się o możliwość zatrudnienia cudzoziemca nie mogą zalegać z opłacaniem składek w ZUS i KAS.
Kontrole i sankcje
Ustawa dotycząca zatrudniania cudzoziemców przewiduje pełną elektronizację procedur legalizacji pracy oraz zaostrzenie sankcji za naruszenia. Państwowa Inspekcja Pracy oraz Straż Graniczna zyskają szersze uprawnienia kontrolne. Grzywna za nielegalne powierzenie pracy cudzoziemcowi wyniesie od 3 000 zł do 50 000 zł. Sam cudzoziemiec również może zostać ukarany – minimalna kara to 1 000 zł.
Urzędy pracy nadal będą zgłaszać osoby bezrobotne do ubezpieczenia zdrowotnego – w tej kwestii przepisy pozostają bez zmian.
Nowe przepisy mają służyć większej przejrzystości rynku pracy, skuteczniejszemu wspieraniu osób poszukujących zatrudnienia oraz lepszemu dostosowaniu ofert do rzeczywistych potrzeb pracodawców i pracowników.