W sobotę, 30 września tyskie trolejbusy będą świętować jubileusz 35-lecia – i oczywiście chcą świętować go razem z mieszkańcami. Jubileuszowa impreza odbędzie się przy Urzędzie Miasta (początek o godz. 12.). My tymczasem przypominamy krótko historię tyskich „trajtków”.
***
Rocznie przemierzają po tyskich ulicach ponad 1 mln 300 tysięcy kilometrów, codziennie dowożą tysiące pasażerów do pracy, szkoły czy na zakupy. Tyskie trolejbusy, które na stałe wpisały się już w krajobraz miasta, właśnie obchodzą swoje 35. urodziny. Kto pamięta jeszcze radzieckie „ziutki”, które inaugurowały komunikację trolejbusową w Tychach? Polskie jelcze pojawiły się na naszych ulicach w końcu lat 80. Pierwszym trolejbusem niskopodłogowym był Solaris Trollino, do którego pierwsi pasażerowie wsiedli 15 lat temu.
Uruchomienie trolejbusów w ówczesnym województwie katowickim było swego rodzaju eksperymentem, związanym z niekorzystną sytuacją na rynku paliwowym. Początkowo rozważano rozbudowę istniejącej na Górnym Śląsku sieci tramwajowej, jednak ze względu na wysokie koszty infrastruktury torowej, postanowiono uruchomić sieć trolejbusową. Wybrano Tychy ze względu na korzystny układ drogowy i brak skrzyżowań z innymi środkami transportu korzystającymi z sieci trakcyjnej (tramwaje, kolej).
Uroczysta inauguracja trasa pierwszej linii trolejbusowej prowadziła od zajezdni WPK, dzisiejszymi ulicami Towarową, Piłsudskiego, Dmowskiego i Jana Pawła II. Tam trolejbus zawracał i kierował się ponownie w stronę zajezdni. Linia nr 1 oficjalnie rozpoczęła kursowanie 1 października 1982 roku, choć uroczysty przejazd inauguracyjny odbył się dzień wcześniej, 30 września 1982 roku. Linię obsługiwały radzieckie trolejbusy marki ZIU, przeznaczone pierwotnie dla Lublina i Warszawy, skierowane do Tychów odgórną decyzją ówczesnych władz.
Cyferki na literki
Sieć trakcyjną budowano w różnych częściach miasta do roku 1985. Powstały w sumie cztery linie. Ich oznaczenia były numeryczne, od 1 do 4, dublujące się z autobusami. Dopiero w 1992 roku trolejbusy zaczęły korzystać z oznaczeń literowych. Pod koniec lat 80., w związku z brakiem części zamiennych i problemami z trolejbusami marki ZIU, postanowiono wprowadzić do ruchu pierwszy polski trolejbus marki Jelcz. Dobre wyniki eksploatacyjne spowodowały, że zadecydowano o stopniowej wymianie taboru i zastępowaniu wysłużonych „ziutków” rodzimymi pojazdami. Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne (WPK), pod szyldem którego funkcjonował transport w całym województwie, zostało w 1991 roku podzielone na kilkanaście mniejszych zakładów.
Tyskie autobusy i trolejbusy zaczęły wtedy funkcjonować pod szyldem PKM. W 1998 roku powstała spółka Tyskie Linie Trolejbusowe, która przejęła elektryczną część komunikacji ze struktur PKM.
Widmo likwidacji
Końcówka lat 90. to przykry czas w historii tyskich trolejbusów – pojawił się pomysł całkowitej likwidacji komunikacji trolejbusowej w Tychach. W mieście rozpoczęła się burzliwa debata, trwająca kilka miesięcy. Powstał Społeczny Komitet Obrony Tyskich Trolejbusów, który zebrał wśród mieszkańców prawie 20 tysięcy podpisów przeciwnych likwidacji. Za komunikacją trolejbusową murem stanęły również organizacje ekologiczne. Głos mieszkańców został wzięty pod uwagę i trolejbusy przetrwały.
Rozwój i modernizacja
Rok 2002 to ważny moment w historii TLT – pojawia się pierwszy trolejbus niskopodłogowy, Solaris Trollino 12. Pojazd otrzymuje imię Jaś i zostaje skierowany na stałe do obsługi linii B, której trasa biegnie obok szpitala wojewódzkiego. Kolejne lata to stopniowa wymiana taboru, wysokopodłogowe Jelcze zastępowane są nowszymi pojazdami, przystosowanymi do przewozu osób niepełnosprawnych. Dzięki unijnej dotacji, w latach 2012–2015 został zrealizowany wielki projekt modernizacji komunikacji trolejbusowej w Tychach. W ramach projektu unowocześniono sporą część sieci trakcyjnej, na której pojawiły się zwrotnice sterowane radiowo oraz zakupiono piętnaście nowoczesnych trolejbusów, które w awaryjnych sytuacjach mogą poruszać się autonomicznie dzięki zainstalowanym bateriom.
Od A do H?
Przed Tyskimi Liniami Trolejbusowymi kolejny unijny projekt, którego efektem będzie przedłużenie sieci trakcyjnej na Paprocanach do Osiedla Z1. Powstanie nowa linia biegnąca obok parku wodnego, której znaczna część będzie realizowana bez sieci napowietrznej. Obsługiwać ją będą nowe trolejbusy, które planowo pojawią się w Tychach dopiero w drugiej połowie przyszłego roku, stąd na nową linię będzie trzeba jeszcze trochę poczekać. W tym samym projekcie przewidziany jest również zakup autobusów elektrycznych, których osprzęt jest bliźniaczy do trolejbusowego, stąd decyzja o powierzeniu ich eksploatacji właśnie spółce trolejbusowej. W efekcie, do obecnie funkcjonujących linii A-F, dołączą jeszcze linie G i H. Dziś już chyba nikt nie wyobraża sobie Tychów bez trolejbusów, które stały się jednym z symboli miasta. Popularne „trajtki” są trzonem transportu publicznego w mieście, budzą sympatię zarówno wśród mieszkańców, jak i osób odwiedzających Tychy. W końcu obok Gdyni i Lublina, tylko my w Polsce możemy pochwalić się komunikacją „na szelkach”!
Autor: Tomasz Sieniek
***
Jubileusz 35-lecia tyskich trolejbusów
sobota, 30 września, od godz. 12.00
Urząd Miasta Tychy
W programie:
– tort urodzinowy
– kącik techniczny, czyli wystawa historycznych i aktualnych urządzeń związanych z trolejbusami i prezentacja pogotowia sieciowego Tyskich Linii Trolejbusowych
– wystawa fotografii trolejbusowej – prawie 150 zdjęć tyskich trolejbusów, wykonanych na przestrzeni lat.
– prezentacja autobusu elektrycznego Ursus CS12LF
– gadżety z logo Tyskich Linii Trolejbusowych
– specjalna jubileuszowa linia trolejbusowa 35, kursująca na trasie Urząd Miasta – Dworzec PKP – Paprocany – Urząd Miasta
– dla pasażerów linii 35 wyjątkowe bilety okolicznościowe, wzorowane na dawnych biletach WPK Katowice, obowiązujących na początku lat 80.
Pierwszy kurs trolejbusu linii 35 zaplanowany jest tak, aby umożliwić dogodny dojazd na godzinę 12.00 pod Urząd Miasta. Linia 35 odjedzie o godzinie 11:20 z Dworca PKP (11:26 Begonii, 11:30 Stoczniowców, 11:34 Skałka, 11:37 Piłsudskiego, 11:43 Paprocany Pętla, 11:48 Osiedle O). Trolejbus będzie zatrzymywał się na wszystkich mijanych przystankach. Przejazd bezpłatny. Szczegółowy rozkład jazdy – na przystankach.
Foto: ARC