Zachęcamy do przeczytania podsumowań minionych dwunastu miesięcy w naszym mieście przygotowanych przez dziennikarzy Twoich Tychów.
GOSPODARKA
Na koniec listopada 2016 r. stopa bezrobocia w Tychach wynosiła 3,4 proc., przy średniej krajowej – 8,2. Tychy nadal zajmują czołowe miejsce, jeśli chodzi o niskie bezrobocie, co dobrze świadczy o kondycji biznesu. Podobnie jest z finansami miasta, a to z kolei potwierdza niemal jednomyślnie przyjęty niedawno przez radnych budżet miasta na 2017 rok.
Za biznesowe wydarzenie roku uznać należy jubileusz 20-lecia Tyskiej Podstrefy Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. To właśnie znajdujące tutaj zakłady i firmy w decydującym stopniu wpływają na kondycję całego tyskiego biznesu, finanse miasta, zatrudnienie, itd. Trudno w tym kontekście przecenić historyczne znaczenie Strefy dla rozwoju miasta, zmiany jego charakteru oraz kierunku i tempa przemian społeczno-gospodarczych.
Strefa nadal się rozwija. W 2016 roku powstało tutaj Europejskie Centrum Techniczne Nexteer Automotive. Wyspecjalizowany w produkcji elektrycznych układów kierowniczych do samochodów czołowych marek (BMW, FCA, Ford, Peugeot, GM, Citroen) koncern otworzył swój trzeci europejski zakład, inwestując ok. 70 mln zł. Firma zatrudni docelowo stu inżynierów. W minionym roku w Tyskiej Podstrefie działalność rozszerzyła firma Toyo Seal Poland z branży maszynowej (nowa inwestycja o wartości 20 mln zł).
W Zakładzie Wytwarzania Tychy Tauron Ciepło nastąpił rozruch nowego bloku. Inwestycja to drugi etap budowy nowych mocy w tyskim zakładzie. Dla biznesu, ale nie tylko, ważnym wydarzeniem było podpisanie w Bieruniu Starym porozumienia między samorządami kilku miast i gmin a PKP PLK w sprawie połączenia kolejowego Orzesze – Tychy – Oświęcim. Połączenie, którego część została już zrealizowana, ma być gotowe do końca 2020 r.
Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej i Regionalne Centrum Gospodarki Wodno-Ściekowej zorganizowały ogólnopolska konferencję „Metan, jako paliwowe multi-źródło w transporcie i gospodarce. Energetyczne wykorzystanie osadów ściekowych”.
Warto odnotować jubileusz 25-lecia Rejonowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Tychach S.A., organizację 16. edycji Tyskich Targów Budowlanych oraz 3. Si Silesia – Forum i Targi Biznesu, a także decyzję o wyburzeniu jednego z symboli tyskiego biznesu z dawnych lat – budynku Zakładu Elektroniki Górniczej.
Leszek Sobieraj
EDUKACJA
W 2016 roku w tyskiej oświacie wiele się działo. Bez wątpienia jednym z najważniejszych wydarzeń było oddanie do użytku Zespołu Szkolno–Przedszkolnego dla Jaroszowic, Urbanowic i Wygorzela. Uczniowie i przedszkolaki rozpoczęli naukę w nowej placówce 29 lutego.
Koszt inwestycji to 22,6 mln złotych. O taką szkołę mieszkańcy i ich przedstawiciele starali się od ponad 20 lat. Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 4 to jedna z najnowocześniejszych i najbardziej energooszczędnych szkół w regionie. Obiekt wyposażono w klimatyzację oraz wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła, oświetlenie energooszczędne oraz system zarządzania budynkiem BMS – czyli zaawansowane rozwiązanie techniczne, którego celem jest efektywne sterowanie instalacjami znajdującymi się w obiekcie.
W nowym obiekcie o powierzchni ponad 5.685 m kw. jest miejsce dla: 9 oddziałów przedszkolnych (po 3 oddziały dla 3-latków, 4-latków i 5-latków) oraz 18 oddziałów szkolnych (po 3 oddziały w każdej z klas od I do VI). Są także pracownie komputerowe, językowe, jadalnie, świetlice, bawialnia dla młodszych dzieci i biblioteka szkolna. W części sportowej znajduje się duża sala gimnastyczna z trybunami, zapleczem sportowym i biurowym oraz mała sala gimnastyczna z zapleczem. Oprócz tego plac zabaw dla dzieci młodszych oraz teren rekreacyjny dla dzieci starszych. Obiekt w całości przystosowany jest dla potrzeb osób niepełnosprawnych.
Ponadto w minionym roku tyscy uczniowie korzystali z projektów unijnych, wyjeżdżali na wycieczki, wymiany i praktyki zagraniczne. W wielu placówkach edukacyjnych przeprowadzono większe lub mniejsze remonty, systematycznie przybywało obiektów sportowych, doposażano sale i pracownie szkolne. Uczniowie, przedszkolaki i nauczyciele odnosili sukcesy w różnych dziedzinach. Szkoły i przedszkola uzyskiwały kolejne certyfikaty, nagrody i wyróżnienia. Warto wspomnieć chociażby o tym, że trzy tyskie szkoły (I Liceum Ogólnokształcące im. L. Kruczkowskiego, Technikum nr 4 w Zespole Szkół nr 5 i Technikum nr 3 w Zespole Szkół nr 4) znalazły się w prestiżowym Rankingu Szkół Ponadgimnazjalnych „Perspektywy 2016”.
Z dniem 1 września 2016 roku w naszym mieście wprowadzone zostały nowe stypendia „Lider zawodu” dla uczniów zasadniczych szkół zawodowych i techników. To konsekwencja polityki, jaką tyski samorząd prowadzi od kilku lat. Chodzi o wzmocnienie zainteresowania młodzieży kształceniem w szkołach dających zawód. Takie działania prowadzi zresztą wiele polskich samorządów. Wynika to z aktualnych potrzeb rynku pracy. A ten potrzebuje właśnie wykwalifikowanych fachowców.
W drugiej połowie starego roku w tyskiej oświacie, podobnie jak w szkolnictwie w całym kraju, głośne były dyskusje na temat planowanej przez rząd reformy oświaty. Przypomnijmy, zgodnie z tym co zapowiada minister edukacji, zmiany będą naprawdę duże. Największą ma być likwidacja gimnazjów i powrót do ośmioklasowej szkoły podstawowej, czteroletniego liceum i pięcioletniego technikum. Ale o tym z pewnością będzie głośno także w tym roku…
Ewa Strzoda
KULTURA
Wśród wydarzeń roku 2016 w tyskiej kulturze, jako pierwsze – nie tylko z uwagi na chronologię, ale przede wszystkim na rangę – wymienić należy otwarcie Mediateki, z nową siedzibą Miejskiej Biblioteki Publicznej i Orkiestry Kameralnej Miasta Tychy AUKSO.
Orkiestra AUKSO, wymieniana wśród najlepszych w Europie i na świecie, doceniana przez światowej klasy muzyków i kompozytorów, otrzymała nareszcie w mieście, które reprezentuje, własne miejsce gdzie jest gospodarzem, gdzie może przeprowadzać próby, koncertować i zapraszać gości. Już w pierwszym sezonie działania Mediateki byli to goście wybitni; wystarczy wspomnieć, że sezon artystyczny został otwarty koncertem z udziałem Krzysztofa Pendereckiego. I tak Tychy stały się miejscem wydarzeń muzycznych z najwyższej półki. A przy tym ceny biletów na koncerty w Mediatece są bardzo przystępne. Kulturalny barometr Tychów podskoczył więc wyraźnie do góry.
Dzięki Mediatece również Miejska Biblioteka Publiczna otrzymała nową siedzibę, w której jest dużo miejsca nie tylko na wygodne korzystanie z czytelni, wypożyczalni i zasobów multimedialnych, ale też na organizację wydarzeń i spotkań z ciekawymi ludźmi. Dość wspomnieć, że gośćmi biblioteki byli w tym roku m.in. Tomasz Raczek, Robert Makłowicz i Artur Andrus.
Dla teatru w Tychach rok 2016 również można zaliczyć do udanych. Na deskach Teatru Małego wystąpili w tym roku m.in. Krystyna Janda, Jerzy Stuhr czy Anna Seniuk. Sukcesy święciły też tyskie teatry amatorskie. Na przeglądach i festiwalach sukcesy odnosiły spektakle: „Knienie” Teatru T.C.R., „Dziób w dziób” Tyskiego Teatru Słowa (projekt Miejskiego Centrum Kultury) i „Lot nad kukułczym gniazdem” Teatru HoM.
Dla Miejskiej Biblioteki Publicznej i Teatru Małego ten roku był też rokiem zmiany kierownictwa. Obie instytucje mają nowych dyrektorów. W teatrze Andrzeja Marię Marczewskiego zastąpiła Dorota Pociask-Frącek, a w bibliotece Dorotę Łukasiewicz-Zagałę – Anna Krawczyk.
Wśród inicjatyw Muzeum Miejskiego warto przypomnieć wydaną co prawda jeszcze w roku 2015 publikację „Tychy. Sztuka w przestrzeni miasta” autorstwa Patryka Oczko, która w 2016 r. otrzymała dwie prestiżowe nagrody. A co chyba najważniejsze, wzbudziła zainteresowanie opisanymi w niej (po raz pierwszy) modernistycznymi rzeźbami plenerowymi z lat 70. rozrzuconymi w osiedlach D, F, G i M. Miasto Tychy i TSM Oskard podpisały we wrześniu porozumienie w sprawie programu renowacji tych dzieł sztuki. Inny ciekawy projekt tyskiego muzeum, również zwieńczony publikacją, to „Rok gospodarski na ziemi pszczyńskiej” Agnieszki Szymuli, poświęcony zobrazowaniu życia rolnika w XX wieku – zarówno u jego początków, jaki i po erze mechanizacji. Być może i on doczeka się nagród w nadchodzącym roku.
Warto też wspomnieć o okrągłych rocznicach, jakie w tyskiej kulturze przypadły w 2016 roku: 60-lecie Miejskiej Biblioteki Publicznej, 30-lecie festiwalu Śląska Jesień Gitarowa, 30-lecie Teatru BELFEgoR.
Na miano kulturalnego, ale i społecznego wydarzenia roku zasłużyły jednak – moim zdaniem – Światowe Dni Młodzieży. Chociaż główna ich część rozgrywała się w Krakowie, Tychy jako jedno z wielu miast gościły pielgrzymów z różnych stron świata przez cały tydzień. Obecności cudzoziemców nie dało się nie zauważyć, zarówno w parafiach, ale też na Placu Baczyńskiego i Stadionie Miejskim, gdzie odbywały się imprezy kulturalne z udziałem gości. Takiej różnorodności flag, rysów, języków i kolorów skóry chyba dotąd Tychy nie widziały i pewnie długo nie zobaczą. A wszystko odbywało się w duchu tego, co w chrześcijaństwie najpiękniejsze: braterstwa, przyjaźni, radości i pokoju. Spośród wszystkich wydarzeń, którym w tym roku przyglądałam się w mieście, to było dla mnie najpiękniejsze.
Sylwia Witman
POLITYKA
Mała polityka, ta obejmująca najbliższe nam środowisko, rozgrywa się na sesjach Rady Miasta. To tam najlepiej widać podziały partyjne. Mowa jest oczywiście o średnich i dużych miastach. W tych małych podziały są raczej dzielnicowe, każdy stara się walczyć o głosy w swoim rejonie.
W Tychach podział jest jasny, klarowny. Po jednej stronie są radni z dwóch klubów – PIS i Tychy Naszą Małą Ojczyzną. Po drugiej radni klubów Inicjatywa Tyska i PO. Nieformalnym przywódcą tej pierwszej grupy jest Jakub Chełstowski, który konsekwentnie buduje, wraz ze swoimi poplecznikami, obraz nieudolnego, marnego, złego prezydenta. „Tychy w ruinie” – taki przekaz ma płynąć do mieszkańców. Tym, co ma przekonać mieszkańców do takiego poglądu i co opozycja traktuje jako swoiste paliwo do działania, jest brak w Tychach chirurgicznej poradni dziecięcej i spółka Tyski Sport. I żadnego znaczenia nie mają tu fakty, ot chociażby taki, że na powstanie poradni dziecięcej nie pozwala Narodowy Fundusz Zdrowia. Spółka Tyski Sport jest zaś zbędna, bo przynosi straty, a piłkarze i tak nie tylko, że nie wywalczą awansu, ale pewnie spadną jeszcze niżej. O hokeju, siatkówce, koszykarzach na wszelki wypadek nie wspomina się, podobnie jak o sukcesach młodzieży. To by zakłóciło promowany przez tych, którzy chcą „odzyskać miasto dla PiS” obraz.
Radni opozycyjni odmówili przyjęcia stanowisk przewodniczących poszczególnych komisji rady, wolą grać rolę pokrzywdzonych. Tych, których nikt nie słucha, nie rozmawia z nimi. Obstrukcja ma polegać na konsekwentnym głosowaniu przeciw wszystkiemu. Stąd też niemałe zdziwienie tym, co się stało podczas ostatniej sesji w 2016 r. kiedy to radni dyskutowali nad budżetem miasta na 2017 r. Niemal wszyscy radni opozycyjni byli za. Czy to oznacza, że od teraz dyskusje będą merytoryczne, a nie populistyczne? Trudno w to uwierzyć, ale zobaczymy…
Warto odnotować fakt, że z funkcji przewodniczącego Klubu Radnych PIS-u niedawno zrezygnował Tadeusz Furczyk, który wystąpił także z partii. Przewodniczącym klubu jest teraz radny Andrzej Kściuczyk.
Przewodniczącego partii nie ma , bo lokalne wybory są ciągle przekładane.
Tychy odwiedził też prezydent Andrzej Duda. Wizyta jak wizyta, trudno było się spodziewać, że będzie to z jakichś powodów moment historyczny. Prezydent z racji funkcji ma wpisane w swoje obowiązki takie spotkania. Niemniej dla jednego z tyskich radnych, ta „gospodarska wizyta”, do dzisiaj jest probierzem polityki w mieście. Oto bowiem, zdaniem radnego Marka Gołosza, władze miasta zrobiły wszystko, aby zakłócić pobyt prezydenta. Rzekomo graniczono dostęp zwolenników prezydenta (de facto uczynili to funkcjonariusze BOR), a ułatwiono takowy członkom KOD-u. Jak ułatwiono? Że wpuszczono ich na Plac Baczyńskiego? Absurd.
Z drugiej strony radni Inicjatywy Tyskiej często wydają się być bezradni, nie potrafią, lub – co gorsza – nie chcą reagować na to, co mówią ich opozycyjni koledzy. „Nie chcemy się zniżać do ich poziomu, nie chcemy być obrażani, uważamy, że mieszkańcy sami sobie wyrobią zdanie na temat tego, o czym rozmawiamy” – tłumaczą swoją bierność. No cóż, można i tak. Proszę tylko mieć na uwadze słynne powiedzenie o kłamstwie sto razy powtarzanym…
Z tej grupy radnych najczęściej głos zabierają Sławomir Sobociński i Krzysztof Woźniak, którzy starają się polemizować, tłumaczyć. Z dużym spokojem i taktem swoje argumenty przedstawia też radna Urszula Paździorek-Pawlik. Dla każdego kto obserwuje sesje, słucha wystąpień radnych, jest jasne, że kiedy mówi radny Jakub Chełstowski, a kiedy radna Urszula Paździorek-Pawlik, to jakby mówili ludzie z innych planet.
Gdyby przewodniczący Maciej Gramatyka prowadził obrady tak jak marszałek Kuchciński, sesje trwałyby o kilka godzin krócej. Niestety, Maciej Gramatyka też jest z tej szkoły, która zna różnicę pomiędzy polityką a populizmem.
W ostatnich tygodniach rozwiązano struktury Platformy Obywatelskiej w Tychach, w wielu innych miastach zresztą też. Zadanie zbudowania ich na nowo powierzono właśnie przewodniczącemu RM.
Na uwagę zasługuje bez wątpienia fakt powstania Młodzieżowej Rady Miasta. Świeże spojrzenie, wolne od politycznej gry, to szansa młodych społecznych działaczy.
W Tychach działa też Komitet Obrony Demokracji. Jeżdżą na manifestacje, budują struktury, program obywatelski.
Można więc powiedzieć, że rok 2016 w lokalnej polityce niewiele się różnił od poprzednich lat. Tychy nie są wyspą, tutaj też mamy polaryzację. Tak jak w całym kraju.
Jan Mazurkiewicz
SPORT
Rok 2016 rozpoczął się od pomyślnych informacji z UEFA, która przyznała Tychom status miasta – organizatora finałów piłkarskich mistrzostw Europy U-21 w 2017 roku.
Niedługo potem hokeiści GKS wrócili z Rouen, gdzie odnieśli historyczny sukces – wywalczyli brązowy medal w rozgrywkach Pucharu Kontynentalnego. Kolejną edycję PK tyszanie zakończyli jednak w półfinale.
Był to szczególny, bo jubileuszowy rok dla największego tyskiego klubu – GKS Tychy. Z okazji 45-lecia zorganizowano mnóstwo atrakcji, m.in. festyn, zawody sportowe, spotkania ze sportowcami, mecze i turnieje. Ponadto ufundowano nowy sztandar, otwarto sklepik klubowy, przeprowadzono Wielki Test Wiedzy o Sporcie, wydano Gazetę Trójkolorową, nakręcono kilka filmów o historii GKS. Część tych przedsięwzięć zorganizowała otwarta w lipcu Tyska Galeria Sportu, oddział Muzeum Miejskiego. TGS szybko stała się ważną instytucją życia sportowego i społecznego miasta, nie tylko z racji systematycznego gromadzenia pamiątek historycznych i utrwalania osiągnięć, ale także bieżącej działalności – organizowania wystaw, spotkań, seansów filmowych, warsztatów, itd.
2016 był także rokiem jubileuszu 20-lecia OKS JUWe Jaroszowice, przypieczętowanym awansem do ligi okręgowej oraz 5-lecia działalności Akademii Piłki Nożnej GKS Tychy, w której trenuje obecnie ponad 1000 piłkarzy – od przedszkolaków po zespoły młodzieżowe.
Tychy znalazły się na olimpijskim szlaku ponownie za sprawą Karoliny Naji, która podczas Igrzysk Olimpijskich w Rio de Janeiro wywalczyła brązowy medal z K-2 z Beatą Mikołajczyk. W Rio wystąpiła także pływaczka Karolina Hammer, ale bez sukcesu, a przypomnijmy, iż prawo startu w Olimpiadzie wywalczyła również zawodniczka działającego w Tychach Śląskiego Towarzystwa Strzeleckiego Beata Bartków-Kwiatkowska (podczas ME na Węgrzech), ale na Igrzyska… pojechała inna zawodniczka.
Hokeiści GKS po raz 8. sięgnęli po srebrny medal mistrzostw Polski, przegrywając w finale play off z Cracovią, a piłkarze pod wodzą Kamila Kieresia wywalczyli awans do I ligi, po emocjonującym meczu ze Stalą Mielec, wygranym 1:0. W pierwszej rundzie kolejnego sezonu beniaminek z Tychów spisywał się poniżej oczekiwań, stąd zmiana trenera – Kamila Kieresia zastąpił Jurij Szatałow.
Spektakularny sukces zanotowała drużyna Tychy Falcons, która po znakomitym sezonie wywalczyła awans do Topligi, pokonując w finale Wrocław Outlaws 54:21. Zespół Lonnie Hurseya i Michała Kołka wygrał wszystkie mecze i średnią 57 punktów w meczu ustanowił rekord PLFA.
Z ważnych wydarzeń międzynarodowych warto wspomnieć o meczu reprezentacji U-21 Polska – Niemcy na Stadionie Miejskim , zakończonym zwycięstwem biało-czerwonych 1:0. Zorganizowano kilka ważnych imprez sportowych, w tym największe – Półmaraton i Bieg Międzynarodowy oraz kolarskie Kryterium Fiata, a do kalendarza wrócił po kilku latach samochodowy Rajd Tyski.
Były też wyjątkowe, indywidualne osiągnięcia tyszan. Jarosław Kocur wygrał najtrudniejszy triathlon w Polsce – „Diablak”. Przepłynął 3,8 km, pokonał na rowerze 180 km (m.in. Kubalonka, Przełęcz Salmopolska), przebiegł 55 km (na szczyt Babiej Góry). Andrzej Borowiec i Dawid Szydło wystartowali w I mistrzostwach świata w zapaśniczym stylu pahlavi w Mińsku, a Danuta Fyda-Granek została pierwsza Polką, która zdobyła w oyama karate stopień mistrzowski 4 dan.
I na koniec – Stadion Miejski w Tychach zajął 6. miejsce w głosowaniu na najładniejszy obiekt sportowy świata. Nominowano 22 obiekty.
Leszek Sobieraj
ZDROWIE
Miniony rok w tyskiej służbie zdrowia upłyną pod znakiem remontów i budowy.
W czerwcu w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym spółki „Megrez” oddano do użytku Oddział Okulistyczny po gruntownym remoncie. Zakres przeprowadzonych prac obejmował 8 sal chorych, ogólnodostępną łazienkę i brudownik. Z sześciu sal 2-osobowych i dwóch 4-osobowych utworzone zostały cztery sale 2-osobowe i trzy 4-osobowe. Każda sala 4-osobowa ma własną łazienkę z prysznicem, a w salach 2-osobowych jest jedna wspólna łazienka dla dwóch sal. W związku z budową węzłów sanitarnych dla pacjentów, zmodernizowane zostały także wejścia do części sal chorych, instalacje wodno-kanalizacyjne i elektryczne. Dotychczasowa wspólna łazienka dla pacjentów oddziału jest teraz przestronną łazienką dla osób niepełnosprawnych. Przy okazji prac odświeżony został również korytarz.
Na finiszu jest budowa Domu Hospicyjnego przy ulicy Żorskiej w Tychach, który buduje Społeczne Stowarzyszenie Hospicjum im. św. Kaliksta I. W tym roku obiekt ma zostać oddany do użytku. Zgodnie z projektem stacjonarne hospicjum ma piwnicę, parter i jedno piętro. W piwnicy znajduje się magazyn sprzętu, depozyt ubrań i archiwum. Na parterze są sale chorych, głównie dwuosobowe z łazienkami. Poza tym, na parterze znajdują się również dwie izolatki i dwie sale trzyosobowe. W hospicjum będą łącznie 32 łóżka dla pacjentów. W części parterowej jest także recepcja, sala rehabilitacyjna, poradnia paliatywna, gabinety lekarzy i pielęgniarek, kuchnia oraz kaplica. Na pierwszym piętrze mieści się m.in. centrum wolontariatu, biura i sale konferencyjno-szkoleniowe.
W ostatnim czasie głośno było w mediach ogólnopolskich również o drugim tyskim hospicjum. Chodzi o Fundację Śląskie Hospicjum dla Dzieci, które w swojej siedzibie w Jaroszowicach planuje utworzyć pierwsze w Polsce Centrum Dziennej Opieki dla Nieuleczalnie Chorych Dzieci „Świetlikowo”. Aktualnie trwa zbiórka pieniędzy na ten cel.
Minione dwanaście miesięcy to także kampanie, których celem była szeroko pojęta promocja zdrowia. Jedną z nich – „Zdrowe Tychy” – realizowało Stowarzyszenie Inicjatywa Tyska.
Ewa Strzoda
Foto: ARC