Od dzisiaj, 27 września, w Muzeum Miejskim (pl. Wolności 1) można oglądać nową wystawę „Krzyżowscy z Tychów. Portret niezwykłej rodziny”. Ekspozycję poświęconą rodzinie Krzyżowskich przygotowałą Agnieszka Ociepa, kustosz w Dziale Historii tyskiego muzeum. – Na wystawie zaprezentowana została bogata dokumentacja pisana i fotograficzna, obiekty związane z działalnością patriotyczną, kulturalną i kościelną rodziny, twórczość malarska i rzeźbiarska, a także obiekty związane z życiem codziennym, nauką i pracą. Zwiedzający mogą obejrzeć m.in. sztandar tyskiego gniazda (oddziału) Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” z 1923 roku (obiekt po konserwacji), portret Anny Krzyżowskiej pędzla Ludwika Konarzewskiego, wypożyczony z Muzeum Historii Katowic oraz portret Stefana Krzyżowskiego pędzla Stanisława Mazusia – mówi Agnieszka Ociepa.
Przypomnijmy, rodzina Krzyżowskich przybyła na Górny Śląsk z Warszawy w połowie lat dziewięćdziesiątych XVIII wieku, po upadku powstania kościuszkowskiego. Część rodziny osiedliła się w przysiółku tyskim Czułów. Na początku XX wieku dom rodziny Krzyżowskich znajdował się w przysiółku Glinka (dom stoi nadal, jest zamieszkiwany przez potomków rodziny).
W domu panowała atmosfera patriotyczna. Szczególnie aktywnie w działalność w polskim ruchu narodowym zaangażowani byli bracia Stanisław, Stefan, Franciszek i siostra Maria. Byli współzałożycielami i członkami miejscowego Towarzystwa Śpiewaczego „Harmonia” oraz gniazda Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, organizacji, której celem było rozwijanie świadomości narodowej i podnoszenie sprawności fizycznej polskiej młodzieży. Po zakończeniu I wojny światowej rodzina Krzyżowskich zaangażowała się w walkę o przyłączenie Górnego Śląska do Polski. Stanisław Krzyżowski był dowódcą batalionu północnego Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska na powiat pszczyński (Tychy znajdowały się wówczas w jego granicach) w I powstaniu śląskim, w II i III powstaniu był komendantem powiatowym. Maria Krzyżowska była w III powstaniu śląskim kierowniczką oddziału sanitarnego Polskiego Czerwonego Krzyża na cały powiat pszczyński.
W okresie międzywojennym Krzyżowscy aktywnie angażowali się w działalność organizacji o charakterze patriotycznym, kulturalnym i kościelnym w Tychach. W latach II wojny światowej bracia Franciszek, Mieczysław i Paweł byli organizatorami ruchu oporu na terenie Tychów i okolicznych miejscowości. W 1981 roku Miejska Rada Narodowa w Tychach podjęła uchwałę w sprawie nadania jednej z tyskich ulic imienia Rodzeństwa Krzyżowskich.
Wystawę w tyskim muzeum można oglądać do listopada 2013 roku. Wstęp wolny.
Na zdjęciu: Rodzina Krzyżowskich przed domem w tyskiej dzielnicy Glinka, ok. 1926 rok.
Fot. ze zbiorów Muzeum Miejskiego w Tychach.